تأثیر کاربرد سامانه جامع الکترونیکی فرایندهای گمرکی بر صادرات غیرنفتی ایران (مطالعه موردی: گمرک جمهوری اسلامی ایران)

محل ارائه: دومین همایش بین‌المللی انسجام مدیریت و اقتصاد در توسعه
سال انتشار: ۱۳۹۶
نوع مقاله: مقاله کنفرانسی

مقدمه

سامانه جامع الکترونیکی گمرک یکی از مهم‌ترین ابزارهای توسعه تجارت خارجی و افزایش صادرات غیرنفتی به شمار می‌رود. استفاده از این سامانه با ساده‌سازی تشریفات گمرکی، افزایش شفافیت، کاهش زمان انجام فرآیندها و مدیریت بهتر اطلاعات، زمینه بهبود عملکرد صادراتی کشور را فراهم می‌کند. با توجه به اهمیت توسعه صادرات غیرنفتی در کاهش وابستگی اقتصاد به درآمدهای نفتی، این پژوهش نقش سامانه جامع الکترونیکی گمرک را در بهبود فرآیندهای صادراتی بررسی می‌کند.

اهداف پژوهش و نقش سامانه گمرکی

هدف این پژوهش، بررسی تأثیر استفاده از سامانه‌های الکترونیکی گمرکی بر توسعه صادرات غیرنفتی ایران است. همچنین این تحقیق میزان اثرگذاری این سامانه بر افزایش شفافیت، تسهیل فرآیندهای گمرکی، کاهش هزینه‌های تجاری و بهبود خدمات ارائه‌شده به صادرکنندگان را ارزیابی می‌کند.

روش تحقیق

این پژوهش از نوع کاربردی و با روش توصیفی ـ پیمایشی انجام شد. جامعه آماری شامل ۴۰۰ نفر از کارکنان اداره گمرکات استان بوشهر بود که بر اساس فرمول کوکران، ۱۹۶ نفر به‌عنوان نمونه آماری انتخاب شدند.

پژوهشگران اطلاعات موردنیاز را با استفاده از پرسشنامه محقق‌ساخته شامل ۱۷ گویه گردآوری کردند. خبرگان و استادان دانشگاه روایی محتوایی پرسشنامه را تأیید کردند و تحلیل عاملی تأییدی در نرم‌افزار SmartPLS نیز روایی سازه را نشان داد. ضریب آلفای کرونباخ برای متغیرهای پژوهش بیانگر پایایی مطلوب ابزار اندازه‌گیری بود. سپس داده‌ها با آزمون‌های آماری و مدل‌سازی معادلات ساختاری تحلیل شدند.

یافته‌های پژوهش

نتایج نشان داد سامانه جامع الکترونیکی گمرک تأثیر مثبت و معناداری بر توسعه صادرات غیرنفتی ایران دارد. استفاده از این سامانه موجب افزایش شفافیت، بهبود اطلاع‌رسانی، تسهیل تشریفات گمرکی، کاهش هزینه‌های صادرکنندگان و افزایش سرعت انجام فرآیندهای تجاری شده است. همچنین یافته‌ها نشان می‌دهد توسعه زیرساخت‌های الکترونیکی می‌تواند کارایی نظام تجارت خارجی کشور را به شکل محسوسی افزایش دهد.

جمع‌بندی و پیشنهادها

یافته‌های این پژوهش بیانگر آن است که توسعه سامانه‌های الکترونیکی در گمرک، نقش مهمی در بهبود صادرات غیرنفتی و ارتقای کارایی تجارت خارجی دارد. بر این اساس، پیشنهاد می‌شود مدیران و سیاست‌گذاران با توسعه زیرساخت‌های فناوری اطلاعات، آموزش کاربران، به‌روزرسانی سامانه‌ها و افزایش یکپارچگی خدمات الکترونیکی، زمینه رشد بیشتر صادرات و تسهیل مبادلات تجاری را فراهم کنند.